Gagnvirkt samband við fyrirtæki

Á 100 manna vinnustað eru að meðaltali um 8 virkir alkóhólistar sem þarfnast meðferðar og um 17 aðrir sem drekka of mikið og ættu að draga mjög úr drykkju til að bæta eigin heilsu og auka lífsgæði fjölskyldu sinnar.

Bakhjarlar SÁÁ eru mikilvægir til styrktar samtökunum en einnig til stuðnings starfsmönnum fyrirtækjanna. Nú bjóða samtökin fyrirtækjum til enn frekara samstarfs, sjá bækling.

„Eitt af því sem við viljum gera að er að fræða fyrirtæki um þennan hluta starfsmanna-stefnunnar; hvaða úrræði eru í boði og hvernig á að taka næsta skref ef fyrsta inngrip virkar ekki,” segir Hörður J. Oddfríðarson ráðgjafi um nýjan kynningarfund SÁÁ sem ber heitið Bakhjarlar SÁÁ og er fyrsti fundurinn nú 29. september og verður svo alltaf síðasta fimmtudag í hverjum mánuði frá kl. 14-16 í Von, Efstaleiti 7.

„Við förum yfir það hvernig greina megi áfengis- eða vímuefnavanda hjá starfsmönnum, hvernig best er að bera sig að við að ræða þau mál og til hvaða aðgerða ber að grípa.“

Að bandarískri fyrirmynd

Þegar SÁÁ var stofnað fyrir 34 árum var fyrirmynda einkum leitað í Freeport-meðferðinni og aðstæðum í New York-fylki. Eitt sem einkenndi starfsemi meðferðastöðvanna þar voru sterk tengsl við atvinnulífið. Þetta var ekki aðeins einkenni meðferðar í New York, heldur um öll fylki Bandaríkjanna. Það var því vilji stofnenda SÁÁ að byggja hér upp sterk tengsl við atvinnulífið.

Ástæða þessa mikla stuðnings fyrirtækja við meðferð í Bandaríkjunum liggur náttúrlega í veiku almannatryggingakerfi vestanhafs. En þar sem rannsóknir sýndu — og sýna enn — að fyrirtækja hafa alltaf hag af því að styðja starfsmenn sína til meðferðar þá studdu fyrirtæki og samtök þeirra myndarlega við áfengismeðferð strax upp úr miðri síðustu öld.Ástæðan er sú að starfsmaður sem nær bata frá áfengis- og vímuefnafíkn eykur afköst sín um 70 prósent að meðaltali eftir meðferð. Og það er alltaf ódýrara fyrir fyrirtæki að kosta meðferð starfsmanns en að reka hann og þjálfa upp nýjan starfskraft.

Stuðningur hvarf í hruninu

Forkólfar í atvinnulífinu, verkalýðsleiðtogar og forstjórar stórra fyrirtækja, voru áberandi í stjórn SÁÁ til að byrja með. En eftir sem áður tókst ekki að byggja upp nein sambærileg tengsl við atvinnulífið og þekktust vestanhafs. Líklega réð þar mestu að hér voru það almennar sjúkratryggingar sem greiddu fyrir mestan hluta meðferðarinnar.

Eftir sem áður hafa mörg fyrirtæki stutt myndarlega við bakið á SÁÁ. Fyrir hrun var til dæmis byggt upp stuðningskerfi með þátttöku nokkurra stóra fyrirtækja sem færðu samtökunum allt að 35 milljónir króna árlega. Í október 2008 þurkuðust þessir styrkir út. Flest fyrirtækin fóru á hausinn. Þau sem eftir stóðu drógu stuðning sinn til baka.

En þótt að SÁÁ sé mikilvægt að fá fjárhagslegan stuðning frá atvinnulífinu; þá sakna samtökin miklu fremur annars úr tengslum sínum við fyrirtækin. Með meðvitaðri starfsmannastefnu margra fyrirtækja vestanhafs hefur þeim tekist að grípa inn í óhófsneyslu starfsfólks síns og beint þeim í meðferð nokkrum árum fyrr en fólkið hefði sjálft gert og án stuðnings og hvatningar.

Þetta er óendanlega mikilvægt. Áfengis- eða vímuefnasjúklingur sem fer 2-3 árum fyrr í meðferð en hann hefði ella gert; losnar við 2-3 verstu ár æfi sinnar en fær sín 2-3 bestu ár í staðinn. Slíkt hefur ekki aðeins áhrif á viðkomandi sem starfsmann, heldur líka á hann sem persónu og bætir stórlega lífsgæði fjölskyldunnar.

 Hörður J. Oddfríðarson, dagskrárstjóri SÁÁ

Inngripsáætlun

„Til að byggja um virk tengsl við atvinnulífið hefur SÁÁ því ákveðið að bjóða fyrirtækjum að gerast Bakjarlar SÁÁ,“ útskýrir Gunnar Smári Egilsson, formaður SÁÁ og segir að í þessu felist að fyrirtækin greiði árlega 25, 50, 100 eða 250 þúsund krónur til samtakanna. Stærstu fyrirtækin geta greitt meira; 500 þúsund eða 1 milljón króna. Gegn þessum greiðslum mun SÁÁ bjóða fyrirtækjunum upp á fræðslu til starfsmannastjóra og allra þeirra sem hafa mannaforráð í fyrirtækjunum um viðbrögð við áfengis- og vímuefnavanda starfsmanna.

SÁÁ mun aðstoða fyrirtækin við að innleiða inngripsáætlun sem hægt er að setja í gang þegar grunur leikur á að áfengis- eða vímuefnavandi þjaki starfsmann. Yfirmaður getur þá vísað viðkomandi starfsmanni í viðtal og greiningu hjá áfengisráðgjafa SÁÁ. Í framhaldi getur viðkomandi haldið áfram í viðtalsmeðferð, lagst inn á Vog og farið í meðferð að því loknu. Fjölskyldu viðkomandi væri á sama tíma boðið upp á fjölskyldumeðferð.

Bætt afköst

Það er talið að um fjórðungur fullorðinna drekki svo mikið að þeir skaði heilsu sína. Það á þá við um 65 þúsund Íslendinga. Af þeim eru rúm 20 þúsund manns búnir að þróa með sér fíkn. Það er mikilvægt þessu fólki að hætta allri drykkju og til þess þarf það nánast undantekningarlaust aðstoð fagmanna.

Á 100 manna vinnustað eru því að meðaltali um 8 virkir alkóhólistar sem þarfnast meðferðar og um 17 aðrir sem drekka of mikið og ættu að draga mjög úr drykkju til að bæta eigin heilsu og auka lífsgæði fjölskyldu sinnar. Það er því mikilvægt fyrir fyrirtæki að huga að þessum þætti í starfsmannastefni sinni.

Og fyrir þá sem vilja fá allt í tölum: Ef hægt er að auka afköst 8 prósent starfsaflans um 70 prósent eykur það heildarframlegðina um 5,6 prósent. Á mælikvarða landsframleiðslu eru það um 85 milljarðar króna.

Það munar um minna.