Ótímabær dauðsföll meðal fíkla virðast færri fyrstu 5 mánuði ársins 2010

Ef ótímabær dauðsföll fyrstu 5 mánuði ársins 2010 úr gagnagrunninum á Vogi eru skoðar kemur í ljós að dauðsföllin eru undir meðaltali síðustu 10 ára. Auðvitað eru dauðsföllin 20 hjá þeim sem voru yngri en 55 ára allt of mörg. Þetta eru þó góðar fréttir miðað við aðstæður. Þrátt fyrir skert framlög af hálfu  ríkisins sjást engin merki þess að Landspítalinn, Vogur, bráðamóttökur annarra sjúkrahúsanna og  lögregla séu að gefa eftir. Starfsfólkið þar hefur líklega sýnt hvað í því býr og tekið á sig aukasnúning.   Undanfarin ár hafa verið teknar saman upplýsingar um ótímabær dauðsföll meðal einstaklinga sem þurft hafa að leita sér meðferðar hjá SÁÁ vegna áfengis- og vímuefnafíknar.  Auðvitað deyja fleiri af völdum vímuefnafíkna og vímuefnaneyslu bæði beint og óbeint en þessar tölur segja til um. Tölurnar eru þó mjög vel samanburðarhæfar frá ári til árs og ættu að geta gefið okkur vísbendingar ef illa er að fara.   Kreppan hefur haft þau áhrif að ríkisvaldið hefur gripið til flats niðurskurðar og vegna þess hefur dregið  úr þjónustu við vímuefnafíkla vegna rekstrarfjárskorts. Við lifum líka þá tíma á Íslandi að fjárframlög til bráðamóttöku sjúkrahúsa, sjúkraflutninga, og löggæslu hafa verið minnkuð.  Allt er þetta þjónusta sem verst förnu vímuefnafíklarnir þurfa mjög á að hala. Því er mikilvægt að afla upplýsinga sem segja okkur hvort þessi breyting  eru að stofna heilsu skjólstæðinga okkar í voða og minnka lífslíkur þeirra. Tölur um ótímabær dauðsföll vímuefnafíkla geta því sagt okkur ef illa er að fara og neyðarátaks sé þörf.

 

 

 

Bíðum nú aðeins við...

- 19.7.2010 13:43:28 Þann 7. júní í ár, þ.e. skrifar Þórarinn Tyrfingsson í pistli hér á síðunni um ótímabær dauðsföll fíkla. Þar má meðal annars lesa þetta: " Það vekur því ugg, þótt allt of snemmt sé að segja hvernig árið 2010 mun endanlega koma út, að tölur um dauðsföll úr gagnagrunni Vogs fyrir FYRSTU 4 MÁNUÐI ársins 2010 eru hærri en á vondu árunum eftir 2000." Í þessarri frétt hér að ofan stendur hins vegar "Ef ótímabær dauðsföll FYRSTU 5 MÁNUÐI ársins 2010 úr gagnagrunninum á Vogi eru skoðar kemur í ljós að dauðsföllin eru undir meðaltali síðustu 10 ára."! Hvaða ályktun á maður að draga af þessum vægast sagt misvísandi upplýsinum? Voru dauðsföllin í maí svo óvanalega fá að þau drógu meðaltalið niðurfyrir meðaltal síðustu ára, frá því að hafa verið hærra en í allra verstu árunum?
Jón Bragi

Já þetta er alveg hárrétt hjá Jóni

Þegar tölurnar liggja endanlega fyrir fyrstu 5 mánuðina lítur þetta svona út. Þetta getur auðvitað breyst skyndilega. Aðalatriðið er að það eru ekki marktæk hættumerki. Þórarinn Tyrfingsson

SÁÁ og tölfræði

- 19.7.2010 15:11:04 Já ég treysti SÁÁ varlega þegar kemur að tölfræði. Ég man enn þegar þeir gerðu könnun á hvað þeir væru klárir og fengu það út að þeir væru með 80% árangur þ.e. að 80% skjólstæðinga þeirra næði að halda sér edrú varanlega eftir meðferð hjá þeim. Síðar kom í ljós að helmingur þeirra sem fengu fyrirspurn í könnuninni höfðu ekki svarað og voru þá þessi 50% sem svöruðu dregnir uppí 100% og fengin þessi ljómandi niðurstaða sem væri heimsmet ef rétt væri. Það virðist ekki hafa hvarflað að þeim að þeir sem ekki svöruðu væru einmitt þeir sem væru komnir í neyslu aftur...
Jón Bragi

Þá langar mig að vita Þórarinn...

Hvort tölurnar fyrir fyrstu 4 mánuðina hafi verið svona háar að þær voru yfir meðaltali síðustu ára og tölurnar fyrir maí svona lágar að þeir drógu meðaltalið svona mikið niður? Það er eina skýringin sem ég get séð á þessum snöggu breytingum.
Jón Bragi

Það er ekki alltaf auðvelt að lesa úr tölum

- 19.7.2010 17:17:20 Vandamálið er að ef litið er til dauðsfalla hjá þeim sem eru 54 ára eða yngri( línurit 1) og fréttin er byggð á eru dauðsföllin undir meðaltali síðustu 10 ára. Ef litið er til dauðsfalla 39 ára og yngri eins og gert er í línuriti 2 voru tölurnar ekki góðar fyrstu 4 mánuðina. Dauðsföll 39 ára og yngri eru 9 fyrstu fimm mánuðina. Sú tala er ekki eins góð í meðaltali en lítur þó betur út nú en fyrir mánuði. Hún er um leið ekki eins marktæk. Við verðum því að bíða og sjá hverju framvindur. í bili vildi ég árétta að útlitið nú er berta en þegar umræddur pistill var skrifaður.
Þórarinn Tyrfingsson

Hvar eru þessar árangurstölur birtar ?

Ég man ekki eftir því að við höfum fjallað með þessum hætti um árangur af meðferð eins og þú ert að lýsa Jón. Þvert á móti höfum við áætlað að þeir sem ekki svara hefður ekki náð árangri. Ég man þó til þess að einhverjir hafi verið að halda þessu misskilningi á loft. Mér þætti vænt um ef þú gætir grafið þetta upp fyrir mig.
Þórarinn Tyrfingsson

Betur heima setið?

- 19.7.2010 19:32:13 Það sem ég er að gagnrýna er að farið er af stað með fréttir í byrjun júní um að allt stefni í voða og að ótímabær dauðsföll fíkla sé að slá öll fyrri met og svo rúmum mániði seinna koma upplýsingar frá sama aðila (SÁÁ) um að ótímabær dauðsföll stefni í að verða langt undir meðallagi síðustu 10 ára. Hver er tilgangurinn með svona "upplýsingastarfsemi" og er bara lesið útúr gögnunum það sem menn vilja henda á lofti þá og þá. Og hverjum koma svona "fréttir" að gagni? Fjölmiðlar éta þetta síðan upp og enginn getur í raun vitað hvernig ástandið er. Varðandi árangurstölurnar þá las ég þetta í blöðunum á sínum tíma og man eftir gagnrýni þeirra sem eru menntaðir í því að gera svona kannanir. Það þótti einnig hæpið að stofnun væri að gera úttekt á sjálfum sér þar sem viðkomandi stofnun hafði augljósa hagsmuni af því að hún yrði sem jákvæðust. Þessi gögn hef ég að sjálfsögðu ekki undir höndum og þykir líklegra að þau séu nærtækari innan veggja SÁÁ.
Jón Bragi

Í pistlinum stendur

" Það vekur því ugg, þótt allt of snemmt sé að segja hvernig árið 2010 mun endanlega koma út, að tölur um dauðsföll úr gagnagrunni Vogs fyrir FYRSTU 4 MÁNUÐI ársins 2010 eru hærri en á vondu árunum eftir 2000."

Tölurnar standa fyrir sínu og eru mælikvarði á heilsufar fíklanna

- 19.7.2010 20:51:22 Ef tölurnar eru háar miðað við fyrri ár getur það verið vegna verra ástands meðal fíkla eða vegna verri heilbrigðisþjónustu. Það er mikilvægt að fylgjast með ástandinu núna vegna þess að það er verið að skerða fjármagn til heilbrigðisþjónustunnar og löggæslu. Það er því nauðsynlegt að fylgjast með þessum tölum svo hægt sé að grípa inn í ef illa er að fara. Sá er tilgangurin með þessum fréttaflutningi.
Þórarinn Tyrfingsson

Árangurstölurnar

Misskilningurinn um meintar árangurstölur verður ekki að sannleika þó að hann sé endurtekinn æ ofan í æ
Þórarinn Tyrfingsson

Og....

- 19.7.2010 22:25:49 var þá ástæða til að "grípa inn í" í byrjun júní en ekki núna? Og verður kannske aftur ástæða til þess að "grípa inní eftir hálfan mánuð eða svo? Er ekki þetta undirlag (9 látnir) einfaldlega allt of lítið til þess að draga einhverjar ályktanir og vera að búa til úr því fréttir? P.s. Eru þær árangurskannanir sem SÁÁ hefur gert i gegnum tíðina aðgengilegar fyrir almenning?
Jón Bragi

Eina árangurskönnunin sem gerð hefur verið hjá SÁÁ og LSP og birst í tímariti er eftir Kristinn Tómasson

Það var ekki ástæða fyrir einum mánuði að grípa til aðgerða þó að tölurnar vektu ugg og það er ekki ástæða til að grípa til aðgerða nú. Talan 9 er lítil og ekki marktæk en ég bendi á að það er sambærileg tala og við erum að mæla dauðslys í umferðinni árlega hjá þeim sem eru undir 39 ára og yngri. Fréttin er ekki byggð á tölunni 9 heldur tölunni 20 sem er fjöldi þeirra sem látist hafa og eru 54 ára og yngri fyrstu 5 mánuði ársins.
Þórarinn Tyrfingsson

Það eru til fleiri kannanir um SÁÁ

- 20.7.2010 09:42:57 en þær sem birst hafa í tímariti. Ég á við þær kannanir sem SÁÁ hefur staðið fyrir og hafa birst í fréttum í gegnum tíðina. Þú segir í pistlinum í byrjun júní að "Þessi skráning tekur þó til svo margra að hún segir okkur ákveðið og marktækt hvert stefnir." Ykkar statistík eða túlkun ykkar á henni er þó ekki stabílari en svo að í byrjun júní stefnir í algjört met í ótímabærum dauðsföllum en rúmum mánuði seinna stefnir í þau séu undir meðaltali. Mér finnst það ekkert undarlegt þó að sett sé spurningamerki við svona fréttaflutning og svona túlkanir.
Jón Bragi

Árangursmælingar

Það er hægt að lesa um árangursmælingar SÁÁ hér á vefnum, sjá http://saa.rat.nepal.is/islenski-vefurinn/samtokin/greinargerd-um-rekstur/arangursmaelingar/
Arnþór Jónsson

Takk Arnþór

- 20.7.2010 16:59:13 en ég er fyrst og fremst að hugsa um árangur meðferðar í þeirri meiningu hvernig þeim sem lokið hafa meðferð gengur t.d. hversu margir þeirra eru enn edrú eftir t.d. eit ár, 5 ár, 10 ár og svo framvegis. Mér hefur ekki tekist að finna neinar upplýsingar um það.
Jón Bragi

Meira um árangursmælingar SÁÁ

Það er ljóst af þeim upplýsingum sem þarna koma fram að þú hefur bara verið að þvæla einhverja vitleysu um árangursmælingar SÁÁ. Það er jafnljóst að annað sem þú hefur skrifað hér, er líklega sama marki brennt.
Arnþór Jónsson

Árangursmælingar??

- 20.7.2010 18:38:14 Eru það árangursmælingar að birta tölur frá aðeins 2002 og 2003 sem sýna aðeins hvað margir hafi hætt í meðferð og hvað margir hafi lokið meðferð? SÁÁ var á tíunda áratugnum að flagga upplýsingum sem gengu útá það hversu góður árangurinn væri þ.e. hvernig fólki hefði gengið eftir meðferð. Af einhverjum ástæðum virðast þær upplýsingar ekki vera aðgengilegar. Það að búið er að stinga þessum upplýsingum undir stól styrkir frekar það sem ég er að segja en hitt. Og um það að "annað sem þú hefur skrifað hér, er líklega sama marki brennt" þá vil ég benda þér á að lesa þessa tvo pistla hans Þórarins. Í þeim fyrsta er hrópað úlfur úlfur! og í þeim næsta er því lýst yfir að úlfar hafi aldrei verið færri:)
Jón Bragi

Vertu bara heill Jón

Óttalegt þras er í þér Jón. Þú skrifar fyrst um einhverja gamla SÁÁ könnun: „Síðar kom í ljós að helmingur þeirra sem fengu fyrirspurn í könnuninni höfðu ekki svarað og voru þá þessi 50% sem svöruðu dregnir uppí 100% og fengin þessi ljómandi niðurstaða sem væri heimsmet ef rétt væri.” En nú þegar þú lest úr greinargerð SÁÁ til heilbirgðisráðuneytisins frá 2004 að í “..þessum athugunum var gert ráð fyrir að allir þeir sem ekki náðist til hefðu byrjað vímuefnaneyslu”, þá þvæliru bara einhverja aðra vitleysu. Hvernig væri að þú drægir þessi ummæli þín til baka svo það sé hugsanlega hægt að taka þig alvarlega síðar?
Arnþór Jónsson

Nú ert þú að

- 20.7.2010 21:30:39 gera mér upp að ég hafi lesið eitthvað sem ég hef hvorki lesið né vitnað í þ.e. einhverja greinargerð frá 2004. Ég hef ekki lesið þessa greinargerð en leita hana gjarnan uppi ef hún er hér á síðunum. Þessi könnun sem ég er að tala um frá tíunda áratugnum var alþekkt og umtöluð á sínum tíma. Ég skal leita þær uppi við tækifæri og er ekki tilbúinn enn að taka neitt til baka í þeim efnum.
Jón Bragi

Nú er ég búinn að finna þessa

setningu sem þú varst að vitna í. Þar stendur einnig "Á byrjunarárum SÁÁ voru gerðar athuganir á árangri eftir meðferð og í ljós kom að um helmingur sjúklinga sem lauk meðferð á Staðarfelli og að Sogni fyrir 1984 náðu að vera frá áfengi í 2 ár." Þá var árangurinn sem sagt sá að 50% voru edrú eftir 24 mánuði. Rannsókn Kristins Tómassonar læknis á árangri þeirra sem voru í meðferð sýnir hins vegar 26% árangur (miðað við 28 mánuði) og samsinnir Þórarinn Tyrfingsson þeirri niðurstöðu (sjá hér http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=489906 ). Er líklegt að árangrinum hafi hrakað svona stórlega á innan við tíu árum eða getur verið að eitthvað hafi verið til í þeirri gagnrýni sem kom fram á aðferð SÁÁ við að mæla sinn eigin árangur?
Jón Bragi

Kæri Jón

- 20.7.2010 23:27:04 Nú segist þú hafa fundið setningu sem ég var að vitna í, rétt eins og þú hafir lagst í djúpar rannsóknir á vefnum. Samt liggur fyrir að ég vísaði þér á setninguna (og greinargerðina þar sem hún stendur). Þú verður að leiðrétta staðfestar rangfærslur þínar áður en haldið er áfram. Það er svo erfitt að ræða við mann sem veður úr einni þvælu í aðra. Svipað og að syngja í kór með einhverjum sem heldur ekki lagi.
Arnþór Jónsson

Ef það gleður þig þá

get ég alveg viðurkennt að ég las bara þessar töflur til að byrja með. Get ekki séð að það breyti neinu efnislega. Þú finnur þér greinilega allt til, til þessa að sleppa undan því að rökræða.
Jón Bragi

Kíldu áða Jón

- 21.7.2010 09:01:51 "Síðar kom í ljós að helmingur þeirra sem fengu fyrirspurn í könnuninni höfðu ekki svarað og voru þá þessi 50% sem svöruðu dregnir uppí 100% og fengin þessi ljómandi niðurstaða sem væri heimsmet ef rétt væri.” Ég er viss um að einhver vill rökræða þegar þú hefur dregið þessi ummæli til baka.
Arnþór Jónsson

Við getum svo sem látið þessa

gömlu könnun liggja milli hluta. Það eru liðin meira en tuttugu ár síðan og allt bendir til þess að SÁÁ hafi tekið þessa gagnrýni til sín og breytt um aðferðir. Fyrsta innlegg mitt hér gekk hins vegar útá að setja spurningarmerki við þennan fréttaflutning að einn daginn sé allt á leið í voða en þann næsta sé allt langt undir meðallagi...
Jón Bragi

Að ljúka eða ljúka ekki meðferð - þar er efinn.

- 21.7.2010 22:39:58

Við skulum þá segja að þú hafir tekið þvæluna um þessa gömlu könnun til baka og sért því orðinn viðræðuhæfur. En þessi 25 ára gamla könnun er um margt mjög merkileg og notadrjúg. Og það er ljóst að í þessum athugunum var gert ráð fyrir að allir þeir sem ekki náðist til hefðu byrjað vímuefnaneyslu. Þá liggur einnig fyrir að könnun þessi náði einvörðungu til sjúklinga sem höfðu lokið meðferð á Staðarfelli eða að Sogni.

-

Gamla könnunin stemmir furðuvel við könnun Kristins Tómassonar og staðreyndir úr gagnagrunni SÁÁ. Könnun Kristins fer út um víðan völl. Hún er ekki bundin við sjúklinga sem höfðu lokið meðferð heldur nær hún til einstaklinga sem höfðu ýmist klárað meðferð, ekki fengið neina meðferð eða eitthvað þar á milli. Og hún staðfestir í raun hina gömu könnun SÁÁ með því að sýna fram á lakari árangur einstaklinga sem ekki ljúka meðferðinni. Það er óumdeilt.

-

50% árangur þeirra sem ljúka meðferð stemmir nefnilega ágætlega við 26% árangur hóps Kristins, sem er blandaður hópur einstaklinga sem sumir hverjir hafa útskrifað sjálfa sig eftir örfáa daga. Muninn á þessum tölum (50 og 26) er hægt útskýra með tilvísun í töflurnar sem ég hef þegar vísað þér á.

-

Í dag eru óvissutímar. SÁÁ telur það skyldu sína að upplýsa um ástand meðferðarmála eins og það birtist starfsfólki SÁÁ. Ef tíðni ótímabærra dauðsfalla virðist vera aukast er sjálfsagt að segja frá því. Ef hún er að minnka er jafnsjálfsagt að segja frá því líka. SÁÁ segir einnig frá þróun verðlags ólöglegra vímuefna á götunni. Og verðið hækkar og lækkar eftir atvikum. Það er óþarfi að lesa of mikið útúr þessu.

-

Sjálfur hef ég aldrei skilið hóp skringimenna í okkar þjóðfélagi sem virðist halda að SÁÁ sé þátttakandi í illu samsæri og hafi ekkert gott í hyggju. Þarna eru einstaklingar sem skrumskæla staðreyndir og þvæla einhverja vitleysu sem allt of langan tíma tekur að leiðrétta.

Kveðja,
Arnþór Jónsson