"En verst er þó að vita ei hverju er um að kenna", orti Jónas Friðrik Guðnason og allir sem hafa horft á ástvini sína verða eiturbylgjunni að bráð, skilja hvað hann á við. Árlega lenda hundruð íslenskra foreldra í þeirri ömurlegu aðstöðu að horfa upp á börnin sín lenda í vítahring fíkniefnaneyslu og á alla þessa foreldra leitar spurningin "hvers vegna?" Við leitum svara allsstaðar. Við finnum sökudólga, ekki síst í sjálfum okkur. Við hefðum átt að sinna barinu okkar betur, sýna því meiri kærleika, ala það upp í meira sjálfstæði, setja því strangari reglur, vera betur á verði. Við finnum líka auðveldlega sökudólga utan heimilisins; skólakerfið brást, félagsmiðstöðin lagði ekki næga áherslu á forvarnir, barnið var lagt í einelti eða var vinsælla en það hafði gott af, reyndar eignaðist það kolómögulega vini. Þegar barnið flosnaði upp úr skóla vildi vinnumarkaðurinn ekki taka við því, "kerfið" brást, samfélagið brást, tollgæslan brást, fíkniefnahundurinn brást, já það er sannarlega enginn skortur á sökudólgum.
Staðreyndin er sú að við vitum ekkert hverju er um að kenna. Við vitum að samspil erfða og umhverfis ræður nokkru um líkurnar á því að barn verði fíkill og að mikilvægasta forvarnastarfið er unnið á heimlinum. En það er alveg sama hvað við erum stórkostlegir foreldrar, hversu heilbrigð og fullkomin börn við eigum, hversu frábært skólakerfi þau búa við, hversu margar félagsmiðstöðvar við reisum, hversu öflugt forvarnastarf við vinnum og hversu margar fíkniefnasendingar við gerum upptækar, það verða samt alltaf einhverjir sem veikjast af þessum banvæna sjúkdómi.
Það er sannarlega verra en dauði og þyngra en sorg að sjá barnið sitt verða vímefnum að bráð. Þessvegna er ómetanleg blessun að vita að til eru úrræði, að enn er von, jafnvel þótt við áttum betri vegar. okkur á því að unglingurinn á heimilinu sé orðinn þræll vímuefnafíknar. Nú eru liðin 27 ár síðan fyrstu Íslendingarnir fengu aðstoð SÁÁ til að ná tökum á sjúkdómnum og ég fullyrði að svotil hver einasti landsmaður þekkir dæmi um fólk sem hefur farið í meðferð hjá SÁÁ og snúið lífi sínu til
Í fjögur ár hefur verið rekin unglingadeild á vegum SÁÁ. Þrátt fyrir öflugt forvarnastarf skóla og félagsmiðstöðva og herta dóma í fíkniefnamálum, eykst þörfin fyrir starfsemi unglingadeildarinnar ár frá ári. Árangurinn lætur ekki á sér standa. Hundruð ungmenna sem án aðgerða hefðu sokkið í fen fíknarinnar fá aðstoð áður en sjúkdómurinn hefur unnið varanlega skaða á lífi þeirra og persónuleika. Forsenda þess að hægt sé að halda áfram því góða starfi sem unnið er á vegum unglingadeildarinnar er stuðningur almennings, stuðningur allra sem eiga barn, barnabarn, yngra systkini eða ungan félaga. Stuðningur allra þeirra fyrirtækja sem vilja fá unga fólkið út á vinnumarkaðinn, heilbrigt, ábyrgt og hamingjusamt.
Haraldur Logi Hrafnkelsson
Höfundur er ráðgjafi á unglingadeild Vogs.