 |
|
|
Valgerður Rúnarsdóttir, læknir
"Það hangir mjög vel saman að vera virkur fíkill eða alkóhólisti og vera reykingamanneskja." | |
Flestir sem koma á sjúkrahúsið Vog reykja sígarettur. Þeim fer ört fækkandi og meðal annars vegna þess að í meðferðinni er hvatt til þess að fólk hætti strax. Einnig hvetur starfsfólk SÁÁ fólk sem er heima og í bata að gera hið fyrsta áætlun um að hætta að reykja.
„Já, okkar fólk notar tóbak, reykir sígarettur og belgir út vörina,“ segir Valgerður Sverrisdóttir, læknir á Vogi, en er um leið þakklát að reykingafólki á Vogi fækkar. Fyrir tveim árum voru rúm 80% þeirra sem komu á Vog tóbaksfíklar en nýjustu tölur benda til þess að það hlutfall sé að nálgast 70%.
„Reykingafólki á Íslandi hefur hinsvegar almennt fækkað miklu meira en samkvæmt nýjustu tölum reykja um 14% Íslendinga sem eru eldri en 15 ára,“ segir Valgerður.
Hættu strax
Hvenær er þá best að hætta?
„Sem allra fyrst! Við á Vogi og öðrum starfsstöðum SÁÁ mælum eindregið með því að allir hætti að reykja og nota annað tóbak. Það er tilvalinn tími að hætta í meðferðinni sjálfri, á Vogi eða í eftirmeðferðinni á Vík, Staðarfelli eða göngudeildum. Það er líka góð leið að setja sér markmið í reykbindindi innan ákveðins tíma, til dæmis innan árs. Þá gefst tækifæri til að finna daginn, sem á að hætta, og vinna markvisst að því að það takist,“ útskýrir Valgerður og bendir á að mikilvægt sé að taka ákvörðunina alvarlega.
„Ekki fara af stað með hugmyndina „að reyna að hætta“ eða „að láta á það reyna“. Ef ákvörðunin er endanleg, verður hætt daginn sem á að hætta. Ef fall verður í tóbakið, þá er mikilvægast af öllu að setja undir eins af stað áætlun um að hætta strax aftur. Líkurnar á að betur gangi næst, eru meiri.“
Tóbaksvarnir eru vímuvarnir
Til þess að hjálpa sér við tóbaksfíknina má nota ýmsar leiðir. Það eru til lyf sem eru sérstaklega ætluð til þess að hætta að reykja, svokölluð nikótín-lyf og svo eru það lyfseðilskyldu lyfin Zyban® og Champix®. Þau má nota fyrstu mánuðina og geta svo sannarlega hjálpað.
„Hugarfarið er afar mikilvægt,“ segir Valgerður og gera þarf áætlun sem nær til allra daglegra stunda. Mataræði og hreyfing skipta máli, sjálfshjálp og umræða og styrking.
Ef svo stórt hlutfall reykingamanna leitar meðferðar á vogi má þá ekki segja að tóbaksvarnir séu í raun vímuvarnir?
„Jú, vissulega. Tóbaksfíkn er nátengd vímuefnafíkn. Nær allir ungir vímuefnafíklar eru líka tóbaksfíklar. Stór hluti þeirra notaði tóbakið fyrst af öllum fíkniefnum. Áfengisfíknin hefur verið á kreiki lengur en sígarettan svo ekki er hægt að kenna henni um áfengisfíknina,“ svarar Valgerður en sígarettan, sem form til að innbyrða tóbakið hratt og í miklum mæli, er í raun nýtt fyrirbrigði, aðeins rúmlega 100 ára. Í nútímanum eru hins vegar þessar fíknir, í tóbak, áfengi og önnur vímuefni, samtvinnuð og hafa án efa mikil áhrif hvert á annað, ef litið er til efnafræðinnar og breytinga sem verða í heila við neysluna.
-MT
sjá SÁÁ blaðið 3.tbl 2011